Het woord risico komt uit het Italiaans. Het is ontleend aan het Italiaanse risco, een woord dat door zeelieden wordt gebruikt om aan te geven wat de kans is om op de rotsen te lopen en van het Italiaanse risicare dat ‘durven’ betekent. Risico is dus niet iets absoluuts. Deze laatste betekenis geeft duidelijk ook het persoonlijke element aan. Nu is de vraag: hoe gaan ondernemers met risico om. Wagen ze als het ware een gokje of doen ze aan koelbloedige kansberekening.

Tussen de oren
Een zinderende finale. De uitslag van de voetbalwedstrijd is 0 – 0. Strafschoppen zullen moeten bepalen wie de winnaar wordt. Beide partijen mogen om en om 5 keer schieten. De eerste voetballer neemt een aanloop, schiet en …. scoort! Hoe groot is de kans voor de andere partij om toch nog te winnen? Laten we er voor het gemak van uitgaan dat beide partijen technisch aan elkaar gewaagd zijn. Via kansberekening is deze puzzel dan op te lossen. Maar er is een correctiefactor nodig. Er blijkt namelijk een zeer belangrijk element in mee te spelen, dat nauwelijks te kwantificeren valt. Wie tijdens de afgelopen WK-Voetbal de verrichtingen van het Oranje-elftal heeft gevolgd, heeft voor het antwoord geen wetenschappelijke verhandeling nodig. Het proces tussen de oren blijkt doorslaggevend.

Beschutting zoeken
Voor ondernemingsbestuur is het niet anders. De bestuurders hebben te maken met objectieve feiten. Maar doorslaggevend in hun besluitvorming is hun subjectieve, dus persoonlijke beoordeling.
Dit proces is intensief onderwerp van studie geweest. Het blijkt dat de belangrijkste drijvende kracht in onze besluitvorming is ons streven bescherming te zoeken tegen onplezierige verrassingen. Dat is uiteindelijk ook de taak van de bestuurder: de onderneming naar een veilige haven voor de toekomst loodsen.

Persoonlijke risicogevoeligheid
We zouden ons rationeel kunnen gedragen als we alles zouden weten en begrijpen. Maar volledige kennis is ons niet gegeven. Dus komt er een andere factor bij: de risicogevoeligheid van de beslisser. In uitersten gesteld hecht de een grote(re) waarde aan winstkansen, de ander aan verlieskansen. Dat maakt dat in een zelfde situatie eerstgenoemde de zaken zonnig inziet, terwijl de ander vooral de donkere wolken telt

Bezit verstart
Daarnaast is de risicogevoeligheid die we hebben van nog iets afhankelijk. Namelijk van datgene wat we al bezitten. Hoe meer bezit iemand heeft vergaard, hoe voorzichtiger hij wordt. Deze persoonlijke factor weegt het zwaarste.

Gewapend met dit inzicht zijn een aantal processen in de coöperatie goed te begrijpen. Het verschil in risicoperceptie kan grote spanningen tussen de bestuurders en groepen leden opleveren.
Als de kansen in de markt keren, is een antwoord nodig. De ondernemer die door de veranderingen veel te verliezen heeft, verlangt van zijn coöperatie verandering van koers. Hij is bereid veel op het spel te zetten.
De coöperatie kan niet zonder deze voorlopers. Zonder avontuurlijke ondernemers die ‘het er op durven wagen’ zou de wereld een stuk langzamer draaien. Want: wie niet waagt, die niet wint. 

auteur: Ineke Duit

download dit artikel (35 kb)