Planmatige aanpak
Voorwaarde is dat de leiding van de coöperatie zich bezonnen heeft op de status-quo van de organisatie en het type leiding dat zij nodig heeft. Pas daarna gaat het om de vraag: hoe komen we aan onze bestuurders? Het gaat hierbij juist niet alleen om de procedure op het moment dat er een vacature ontstaat. Juist bij de coöperatie is het van belang om een langere termijn visie te ontwikkelen en daar een planmatige aanpak op te baseren. Bij zo'n bestuursontwikkelingsbeleid wordt dan aandacht besteed aan het instroom-doorstroom-uitstroombeleid, een begrip dat geleend is van het personeelsmanagement.
Instroom
Bij de 'instroom' is het van belang om eerst te zorgen dat de keus zo groot mogelijk is en dat er vrijblijvend kennis gemaakt kan worden. De jongerenraad is daar een instrument bij uitstek voor. In Amerika werken grotere ondernemingen wel met 'junior boards': schaduwdirecties die worden gevormd door jonge, veelbelovende medewerkers. Zij krijgen bij tijd en wijle vraagstukken voorgelegd, die de raad van bestuur of de directie ook op de agenda heeft gehad. De oplossing die de junior board kiest, wordt vervolgens besproken met de directie. Zo raken jongeren vertrouwd met de vraagstukken. Maar ook voor de directie blijkt het leerzaam.
Het voortraject van het opsporen en ontwikkelen van bestuurlijk talent kan deels worden gezien als een collectieve verantwoordelijkheid van coöperatie. Immers, van de investeringen van de ene organisatie, kan ook een ander de vruchten plukken.
Selectie en opleiding
Dan het selectiebeleid, wanneer de vacature zich voordoet. Waarom zouden bestuurders niet werken met een profielschets? Ook een aanbevelingscommissie kan belangrijk werk doen. Een opleidingsprogramma is een essentieel onderdeel van het 'doorstroom-beleid'. Het hebben van bestuurlijk talent op zich is niet meer voldoende. Het is van belang om de kennis en vaardigheden op peil te brengen en te houden. Zo valt te denken aan een introductieprogramma voor de nieuwkomers, individuele mogelijkheden om cursussen te volgen of gezamenlijke opleidingen en trainingen.
Samenhang
Maar weinig coöperatie besteden stelselmatig aandacht aan een samenhangend bestuursbeleid inclusief wervings-, opleidings- en beloningsbeleid. Toch is het heel goed mogelijk hier binnen de randvoorwaarden van coöperatief ondernemerschap creatief mee om te gaan. Het bestuursbeleid verdient immers net zoveel aandacht als het personeelsbeleid.
Bron: Spiegels en vensters; auteur: Ineke Duit (programma-directeur bestuurdersopleidingen).
Gebundelde selectie artikelen uit "coöperatie", het kwartaalblad van de NCR